Bel Fıtığı

Bel FıtığıNedir?

  • Bel Fıtığı

  • Bel fıtığı, tıpta lomber disk hernisi olarak isimlendirilir. Omurganın bel bölgesinde yer alan omurlar arasındaki disklerin (kıkırdak yastıkçıklarının) yerinden kayarak ya da dışa doğru taşarak sinirlere baskı yapması durumudur. Bu durum ağrı ve günlük yaşam aktivitelerinde zorluk yaşanmasına sebep olur.

    Bel Fıtığının Başlıca Nedenleri

    1. Ağır Kaldırmak

    • Dengesiz ve uygun olmayan şekilde ağır yük kaldırmak, diskler üzerinde aşırı basınca neden olabilir.
    • Özellikle beli bükerek yük kaldırmak, riski artırır.

    2. Hareketsiz Yaşam Tarzı

    • Uzun süreli oturmak, bel kaslarını güçsüzleştirir ve disklerin yıpranmasına neden olabilir.
    • Düzenli egzersiz yapmamak, bel bölgesindeki kasları zayıf bırakır.

    3. Yaşlanma

    • Yaş ilerledikçe diskler elastikiyetini ve sıvı içeriğini kaybetmektedirler.
    • Bu durum disklerin daha kolay yırtılmasına ve fıtıklaşmasına neden olur.

    4. Travmalar

    • Düşme, çarpma, trafik kazası gibi ani darbeler disklerin zarar görmesine neden olabilir.

    5. Genetik Yatkınlık

    • Genetik faktörler birçok hastalıkta olduğu gibi bel fıtığında da fıtık riskini arttıran sebeplerdendir.

    6. Fazla Kilo (obezite)

    • Aşırı kilo, omurgaya fazladan yük bindirerek disklerin daha kolay yıpranmasına neden olur.

    7. Sigara Kullanımı

    • Sigara, tüm dokularda olduğu gibi disklerin de beslenmesini bozar ve dejenerasyonu hızlandırabilir.

    8. Travma ve Yaralanmalar

    • Spor yaralanmaları, kaza veya düşme gibi travmatik olaylar, disklerin hasar görmesine ve bel fıtığına sebep olabilirler.

    Bel Fıtığı Belirtileri

    1. Bel Ağrısı

    • Hastalarda en sık görülen belirtidir.
    • Hafif, orta ya da şiddetli olabilir.
    • Genellikle uzun süre oturma, ayakta kalma veya öne eğilme ile artar.

    2. Bacaklara Vuran Ağrı (Siyatik)

    • Kalçadan başlayıp uyluk, diz altı ve ayaklara kadar inen ağrıdır.
    • Sıklıkla tek taraflı olur.
    • Sinir köküne baskı olduğunda oluşur. Günlük aktivitelerde zorluk oluşturur.

    3. Uyuşma ve Karıncalanma

    • Bacakta, ayakta ya da ayak parmaklarında hissedilir.
    • Sinir baskısı nedeniyle sinyal iletimi bozulur.

    4. Kas Güçsüzlüğü

    • Fıtığın sinirlere basması sonrası güçsüzlük gelişebilir. Ayakta dururken zorluk, merdiven çıkmada zorlanma görülebilir.
    • Ayağı kaldırmakta ya da parmak uçlarında yürümekte zorlanma görülebilir.

    5. Reflekslerde Azalma

    • Fıtığın oluşturduğu baskı sebebiyle diz veya ayak bileği refleksleri zayıflayabilir ya da kaybolabilir.

    6. Hareket Kısıtlılığı

    • Fıtık sebebiyle bel hareketlerinde kısıtlılık ve sertlik hissi meydana gelebilir.
    • Eğilmek, dönmek gibi hareketlerde güçlük yaşanabilir.

    7. İleri Durumlarda: İdrar ve Dışkı Kontrolü Kaybı, eğer tarzında hissizlik durumlarında acil müdahale gerekir!

    • Bu "Kauda ekuina sendromu" adı verilen ciddi bir durumun habercisidir.

    Bel Fıtığı Tanısı Nasıl Konulur?

    Hastanın Şikayetlerinin Dinlenmesi (Anamnez) ve Fizik Muayene Hekim, hastanın semptomlarını, ağrının başlangıcını, şiddetini ve yayılma şeklini inceler. Detaylı anamnez sonrası fiziksel muayene ile bel fıtığı belirtileri değerlendirilir. Bu muayene sırasında doktor, hareket açıklığı, refleksler, kas gücü ve duyu kontrolünü test eder. Görüntüleme Yöntemleri

    Tanıyı kesinleştirmek için genellikle aşağıdaki görüntüleme tetkikleri hasta bazında karar verilerek yapılır:

    a. Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR - MRI)

    • En sık ve net bilgi veren yöntemdir.
    • Hangi diskin fıtıklaştığı ve sinirlere baskı yapıp yapmadığı gösterilir.

    b. Bilgisayarlı Tomografi (BT)

    • Yumuşak dokuda yetersiz olmakla beraber MR’a alternatif olarak kullanılabilir, özellikle MR çekilemeyen hastalarda (örneğin kalp pili olanlar).

    c. Röntgen

    • Kemik yapılar hakkında bilgi verir ama diskleri göstermez.
    • Fıtık tanısı için tek başına yeterli değildir.

    d. EMG (Elektromiyografi)

    • Sinirlerin hangi seviyede etkilendiğini ve şiddetini görmek için gerekebilir.
    • Özellikle karmaşık veya uzun süren durumlarda kullanılır.
    • Cerrahi Olmayan (Konservatif) Tedavi
    • Vakaların çoğunda cerrahi gerekmeden iyileşme sağlanabilir.

    Başlıca Tedavi Yöntemleri

    1. İstirahat

    • Uzun süre yatmak istirahati önerilmez; hafif hareket teşvik edilir.
    • Kısa süreli yatak istirahati verilebilir (genelde 1-2 gün).

    2. Medikal tedavi (İlaç Tedavisi)

    • Ağrı kesiciler: Naproksen, diklofenak, ibuprofen gibi NSAİİ’ler.
    • Kas gevşeticiler: Kas spazmını azaltmak için.
    • Kortikosteroidler: Şiddetli sinir sıkışmalarında kısa süreli kullanılır.
    • Sinir ağrısı ilaçları: Gabapentin, pregabalin gibi.

    3. Fizik Tedavi ve Egzersiz

    • Kasları güçlendirmek, esnekliği artırmak ve sinir üzerindeki baskıyı azaltmak için germe ve bel kaslarını güçlendirme egzersizleri gereklidir. TECAR, US ve kısa dalga diatermi gibi fizik tedavi ajanları da ciddi fayda sağlayan uygulamalardır.
    • FTR uzmanı gözetiminde ve fizyoterapist eşliğinde yapılmalıdır.

    4. Sıcak/Soğuk Uygulama

    • Akut dönemde soğuk uygulama, kronik ağrıda sıcak uygulama rahatlatabilir.

    5. Manuel Terapi ve Kayropraktik

    • Uygun durumlarda, uzman kişiler tarafından yapılmalı.

    6. Masaj Terapisi

    • Masaj terapisi, kas gerginliğini azaltabilir ve ağrıyı hafifletebilir.

    7. Enjeksiyonlar

    • Epidural steroid enjeksiyonu: Sinir kökü çevresine uygulanan kortizon, iltihabı azaltabilir.
    • Proloterapi / Nöralterapi: Ağrıları azaltıp, iyileşmeyi tetikleyen uygulamalardır.

    8. Cerrahi Tedavi

    • Konservatif tedaviye rağmen 6-8 hafta içinde iyileşme olmazsa veya aşağıdaki durumlar varsa cerrahi düşünülebilir:

    Cerrahi Endikasyonlar:

    • Şiddetli ve geçmeyen ağrı
    • İlerleyici kas güçsüzlüğü
    • Mesane ya da bağırsak kontrolünde kayıp, eğer tarzında duyu kaybı (acil durum  – "cauda equina sendromu")
    • Ayağa kalkma/zor yürüme gibi fonksiyonel bozukluklar