FibromiyaljiNedir?
-
-
Fibromiyalji (FMS), kas-iskelet sisteminde yaygın ağrıya sebep olan, kişinin hayat kalitesini azaltan kronik bir hastalıktır. Ağrı genellikle vücudun her iki tarafında ve hem üst hem alt bölgelerinde hissedilir. Ayrıca uyku bozuklukları, bitkinlik, depresyon ve anksiyete gibi semptomlar da fibromiyaljiye eşlik eder. Kadınlarda erkeklere kıyasla daha sık görülür.
Fibromiyalji, iltihaplı bir hastalık değildir, ama sinir sistemiyle ilgili ağrı algısında bir bozukluk söz konusudur.
Fibromiyalji Neden Olur?
Kesin nedeni bilinmemekle birlikte, birçok faktörün hastalığın gelişiminde rol oynadığı düşünülmektedir:
Genetik yatkınlık: Ailede fibromiyalji olan kişilerde risk daha yüksektir.
Travmalar: Fiziksel (kaza, ameliyat) ya da duygusal travmalar (stres, travmatik yaşantılar).
Enfeksiyonlar: Bazı enfeksiyonların fibromiyaljiyi tetiklediği varsayılmaktadır.
Hormon ve sinir sistemi bozuklukları: Özellikle ağrı algısını etkileyen serotonin, dopamin ve norepinefrin düzeylerinde değişiklikler.
Fibromiyalji Belirtileri Nelerdir?
Fibromiyaljinin belirtileri hastadan hastaya değişebilir, ancak en yaygın belirtiler şunlardır:
1. Yaygın kas ve iskelet ağrısı
- Genellikle donuk, sürekli bir ağrıdır.
- Vücudun dört bir yanını etkiler.
2. Yorgunluk
- Kişi yeterince uyuduğunu düşünse dahi sabah yorgun uyanabilir.
- Gün içinde enerji düşüklüğü olur.
3. Uyku sorunları
- Hafif uyku, sık uyanma, derin uykuya geçememe.
- Uykudan dinlenmemiş uyanma.
4. Bilişsel sorunlar
- Dikkat dağınıklığı, unutkanlık, odaklanma güçlüğü.
5. Diğer belirtiler
- Baş ağrıları veya migren
- İrritabl bağırsak sendromu (IBS)
- Anksiyete ve depresyon
- Mesane problemleri
- Ellerde-ayaklarda şişlik ve uyuşma hissi
- Hava değişimlerine karşı hassasiyet
Fibromiyalji Tedavisi Nasıl Yapılır?
Fibromiyaljinin tek ve kesin bir tedavisi yoktur, ancak belirtileri kontrol altına almak ve yaşam kalitesini artırmak için çeşitli yöntemler kullanılır:
1. İlaç Tedavisi
- Ağrı kesiciler (parasetamol, bazı durumlarda düşük doz tramadol)
- Antidepresanlar (duloksetin, amitriptilin gibi — ağrıyı ve uykuyu düzenler)
- Antikonvülzanlar (gabapentin, pregabalin gibi — santral ağrıyı azaltabilir)
- Ozon Tedavisi
2. Egzersiz ve Fizik Tedavi
- Hafif aerobik egzersizler (yürüyüş, yüzme, yoga)
- Kasları güçlendirme ve esnetme egzersizleri
3. Psikolojik Destek
- Bilişsel davranışçı terapi (CBT): Ağrı yönetimi ve stresle başa çıkma becerileri kazandırır.
- Stres azaltma teknikleri: Meditasyon, nefes egzersizleri
4. Yaşam Tarzı Değişiklikleri
- Düzenli uyku alışkanlıkları
- Dengeli beslenme
- Stres yönetimi
- Aşırı yorucu aktivitelerden kaçınma