Lenfödem (Fil Hastalığı)Nedir?

Lenfödem (fil hastalığı), lenfatik sistemin düzgün çalışmaması sonucu dokularda lenf sıvısının birikmesiyle oluşan şişliktir. Genellikle kol veya bacaklarda görülür, ama vücudun başka bölgelerinde de oluşabilir.
Lenfödem Neden Olur?
Lenfödem ikiye ayrılır:
1. Primer Lenfödem (Doğumsal)
- Doğumsal olarak lenf damarlarının anormal gelişmesi sonucu oluşur.
- Genetik yatkınlık olabilir (Milroy hastalığı ve meige hastalığı)
- Genellikle çocukluk, ergenlik veya erken yetişkinlikte ortaya çıkar.
2. Sekonder Lenfödem (Sonradan Gelişen)
En sık görülen tiptir.
- Nedenleri:
  - Kanser cerrahisi (özellikle meme kanseri gibi lenf bezlerinin alındığı durumlar)
- Radyoterapi
  - Enfeksiyonlar (örneğin filariasis gibi paraziter hastalıklar)
  - Obesite (Kilolu hastalarda lenfatik akış bozularak lenfödem gelişimi olabilir)
- Travma
  - Cilt hastalıkları (Selülit gibi enfeksiyonlar lenf damarlarında hasara neden olabilir)
  - Lenf düğümlerine yönelik cerrahi işlemler
- Belirtileri
- Kol veya bacakta şişlik (tek taraflı olabilir)
- Ağırlık, gerginlik hissi
- Hareket etmede güçlük
- Ciltte kalınlaşma, renk değişikliği, sertleşme (fibrozis)
- Enfeksiyona (hücre iltihabı - selülit) yatkınlık
Lenfödem Tedavisi
Tedavide hedefleri doğru belirlemek önemlidir. Lenfödem tamamen iyileşmeyebilir, ancak kontrol altına alınabilir. Tedavi, şişliğin azaltılması ve tekrarının önlenmesine yöneliktir:
1. Kompleks Dekonjestif Terapi (CDT) – Temel yaklaşımdır:
- Manuel lenf drenajı (MLD): Özel masaj tekniğiyle lenf akımı desteklenir.
- Basınçlı bandajlama veya kompresyon giysileri: Bu uygulamalar lenf sıvısının birikmesini engeller. Hastalara en az 4 hafta boyunca günlük olarak bandajlama yapılmalıdır. Daha sonra bası giysisi yaptırılıp günün büyük çoğunluğunda giymesi önerilir.
- Cilt bakımı: Enfeksiyon riskini azaltır. Enfeksiyon olması lenfödemi daha zorlu hale getirir.
- Egzersiz: Kas hareketleri lenf akışını destekler.
2. Pnomatik Kompresyon Cihazları
- Mekanik olarak dalgalı basınç uygulayarak lenf sıvısının hareketini sağlar.
3. İlaçlar
- Enfeksiyon varsa antibiyotik kullanılır.
- Curcumin, Omega-3 yağ asitleri, Bromelain gibi gıda takviyeleri yardımcı tedavi olarak kullanılabilir.
- Diüretikler genelde işe yaramaz çünkü lenfödemde sıvı lenf sıvısıdır, su değil.
4. Cerrahi Tedaviler
- Uygulanan tedavilere cevap alınamayan ileri vakalarda cerrahi tedavi seçenekleri uygulanabilir.
- Lenfovenöz anastomozlar (Tıkanan lenf damarlarının toplar damar sistemine bağlanması)
- Liposuction benzeri teknikler (fazla yağ dokusu ve fibröz yapıyı azaltmak ya da çıkarmak amacıyla uygulanan cerrahi yöntemlerdir.)
- Lenf nodu transferi (sağlıklı lenf düğümlerinin vücudun başka bir bölgesinden alınıp, lenfödemli bölgeye transfer edilmesi ile gerçekleştirilir.)
Günlük Yaşamda Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Aşırı sıcak-soğuk uygulamalardan kaçınmak
- Uçuş sırasında kompresyon giysisi giymek
- Yaralanmalardan ve enfeksiyonlardan korunmak
- Düzenli egzersiz yapmak